Esnaf eski hareketli günleri arıyor: Küçük esnaf destek bekliyor

Yıllarını mesleklerine veren esnaf, düşen alım gücü, değişen alışveriş alışkanlıkları ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle eski günleri arıyor.

Siirt’in hafızasında önemli bir yere sahip olan eski çarşı, yıllardır farklı meslek dallarını bir araya getiren ticaret merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Elektrik ustasından terziye, Siirt battaniyesi dokumacısından fırıncıya kadar birçok esnafın ekmek kapısı olan çarşıda, zamanla değişen alışveriş alışkanlıkları ve kentsel dönüşümün etkileri hissediliyor. Yıllarını bu sokaklarda geçiren esnaf, eski hareketli günlere yeniden kavuşmayı bekliyor.

“Bazen bir hafta geçiyor, siftah olmuyor”

25-30 yıldır elektrik ustalığı yapan Abdullah Şen, mesleğinin geçmişte daha hareketli olduğunu, özellikle koronavirüs salgınından sonra işlerinin azaldığını söyledi.

Cumhuriyet Caddesi’ndeki esnafın eski müşteri yoğunluğunu kaybettiğini belirten Şen, müstakil yapıların yerini daire karşılığı yapılan işlerin almasının da küçük esnafı zorladığını ifade etti.

Şen, “25-30 yıldır bu meslekteyim. Bu meslekte hiçbir zaman sıkıntı görmedim. Ta ki korona dönemi başladıktan sonra işimiz tamamen öldü. Esnaflık öldü. Hele hele bu Cumhuriyet Caddesi esnafı öldü. Artık neredeyse caddeyi kimse ziyaret etmiyor. Yapı-sata geçmeden önce, müstakil evler varken işimiz iyiydi. 3 kat, 4 kat, 5 kat yapabiliyorduk. Tek daire üzerine çalışabiliyorduk. Ama yapı-sata geçtikten sonra daire karşılığı işler başladı. Biz de küçük esnafız, gücümüz yetmiyor daire karşılığı iş yapmaya. Haliyle bizim işimiz de öldü burada. Bir arıza çıkar, gider geliriz ayda yılda bir. Onun dışında bir lamba satarız. Bazen hafta geçiyor, siftah olmuyor. Ama Rabbime şükürler olsun, rızkımıza razıyız. Genelde millet artık alım gücü düştüğü için, hayat pahalılığı almış başını gidiyor. Kettle’ı yandı, mecbur getirip tamire getiriyor. Isıtıcısı yandı, mecbur tamire getiriyor. Artık gücü yok yani yenisini almaya. İnancın olsun, lambayı dahi tamire getiren var. 100 liralık lambayı ya da 50 liralık ampulü adamlar tamire getiriyor. Millet o dereceye gelmiş. Yetkililerden beklentimiz küçük esnafın desteklenmesi. Küçük esnaf desteklenmediği müddetçe küçük esnaf zaten ölecek, tamamen. Yani şu an can çekişiyor.” dedi.

50 yıllık terzi eski günleri arıyor

Çarşının köklü esnaflarından Kasım Sevgin, 50 yıldır sürdürdüğü terzilik mesleğinde geçmişteki yoğunluğu aradıklarını söyledi. Hazır giyim ürünlerinin yaygınlaşması ve vatandaşların ekonomik şartları nedeniyle terzilik mesleğinin giderek zorlaştığını belirten Sevgin, yeni neslin de mesleğe ilgi göstermediğine dikkat çekti.

Sevgin, “50 yıldır terzilik mesleğini yapıyorum. Vallahi eskiden işlerimiz çok güzeldi. Bazen sabaha kadar çalışıyorduk. Ama maalesef şimdi iş kalmadı. Akşam oldu mu, bazen akşam ezanı okundu mu çekip evimize gidiyoruz. İş bildiğiniz gibi, insanlar ucuz olduğu için hep hazıra kaçıyor. Hazır elbise daha ucuz. Bu meslek bitmek üzere gerçekten. Mesela bizim çocuklar hiç bu işi sevmiyorlar, yapmıyorlar. Bak, öğlen oldu. İkindine doğru geliyor, daha siftah dahi yok. Mesela terziye 10 lira vereceğine gidip hazır elbiseye 5 lira veriyor, onu alıyorlar. Çünkü para yok. İş bulamıyorsun ki bizden alsın. Biz ne yapalım? Mecburen gelip çalışıyoruz. Çalışmazsan, kazanmazsan gelip alamazsın. Şimdilerde genelde tamir işi geliyor. O da 5-10 kuruş alana kadar canımız çıkıyor. İşler o noktaya gelmiş. Ben de bırakma aşamasına gelmişim. Niye? İş olmadığı için. Yetkililerden küçük esnafları desteklemelerini istiyorum. Vergi almasınlar, zaten zor durumda kalıyorlar. Hangi esnafa gidersen aynı durumdadır. İki kişi çalışsak diyorum ama işte yok ki.” diye konuştu.

Siirt battaniyesi ustaları yeni neslin yetişmesini bekliyor

Siirt’in önemli el sanatlarından biri olan battaniye dokumacılığını çocuk yaşlardan bu yana sürdüren Tahir Güzel, baba mesleğini gelecek nesillere aktarmakta zorlandıklarını söyledi.

12-13 yaşlarından beri battaniye dokuduğunu belirten Güzel, mesleğe ilginin azalmasının yanı sıra kentsel dönüşüm sürecinin de çarşıdaki ticareti etkilediğini ifade etti.

Güzel, “Siirt battaniyesi dokuyorum, baba mesleği yapıyorum aynı zamanda. Çocukluğumdan beri yaptığım bir iş. 12-13 yaşımdan beri yapıyorum. Baba mesleği olduğu için işimi de severek yapıyorum. Tabii son zamanlarda işimiz biraz durdu. Yeni nesil bize yetişmedi. Yeni nesil yapmadığı için biz de bayağı zorlanıyoruz. Eleman yetiştiremiyoruz. Yoksa Siirt battaniyesi bugün dünyada hemen hemen bir numara. Hiçbir şehirde, hiçbir ülkede yapılmıyor. Bir tek Siirt’te yapıldığı için çok değerli bir battaniye. Zaten Siirt’in geçim kaynaklarından biri, biliyorsunuz. Burada kentsel dönüşüm olduğu için işlerimiz bayağı bayağı durdu. Ama kentsel dönüşüm biterse belki biraz canlılık olur. Siirt Valiliği olarak da buraya bir destek vermeleri lazım. En azından bir kurum getirseler burası biraz canlanır. Burası Siirt’in eski çarşısı. Bütün piyasa burada dönüyor. Ama maalesef buralar ölüyor ve sahip çıkan da yok. Yetkililere buradan sesleniyorum. Zar zor ayakta duruyoruz. Dışarıdan müşterilerimiz, sevenlerimiz, eski müşterilerimiz arıyor. Onların sayesinde ayakta duruyoruz. Onun dışında işler biraz zor. Yani zar zor ayakta duruyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Kentsel dönüşümün tamamlanmasını bekliyoruz”

Çarşıda 39 yıldır fırıncılık yapan Necdet Çoban ise kentsel dönüşüm nedeniyle dükkânını taşımak zorunda kaldığını belirterek çalışmaların tamamlanmasının bölgedeki ticarete katkı sağlayacağını söyledi.

Alım gücündeki düşüşe rağmen ekmeğin temel ihtiyaç olması nedeniyle satışlarını sürdürdüklerini belirten Çoban, dönüşüm kapsamında yapılacak konut ve iş yerlerinin çarşıya hareketlilik kazandırmasını beklediklerini dile getirdi.

Çoban, “Daha önce bir alt sokaktaydım. Kentsel dönüşümden dolayı buraya taşındım. 39 yılımız geçti, bu çarşıda geçti. Şu an için çok şükrediyoruz, elhamdülillah. Allah’a binlerce şükür. Ama alım gücü gittikçe düşüyor. Ekmek günlük bir ihtiyaç olduğu için para bulamasa bile mecburiyetten alacak. Yani ekmek olmazsa olmaz bir ihtiyaç. Bir an önce şu kentsel dönüşümün bitmesini bekliyoruz biz de. Ne olacak bilmiyoruz. Ona göre bakacağız. Burada yaklaşık 200-300 daire ve 150 dükkân olacak. Haliyle olumlu etkileyecek. İşlerimiz eskiye nazaran düşük ama gene de elhamdülillah. Çok şükür.” dedi.