Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından devreye alınan Mekânsal Veri Analiz Sistemi (MEVA) ile tapu işlemlerinde düşük bedel gösterilmesine karşı denetimler sıkılaştırıldı.
Yapay zekâ destekli sistem sayesinde gayrimenkul alım satımlarında beyan edilen bedeller, gerçek piyasa değerleriyle karşılaştırılarak analiz ediliyor.
MEVA kapsamında daire ve iş yeri satışları; bölge, sokak ve bina bazında incelenirken, tapu kayıtları banka hareketleri, ilan fiyatları, ekspertiz raporları ve emsal satışlarla otomatik olarak karşılaştırılıyor. Yapılan analizler sonucunda rayiç bedelin altında beyan edilen satışlar kısa sürede tespit ediliyor.
Binlerce kişiye tebligat gönderildi
Uygulamanın başlamasıyla birlikte, tapuda düşük bedel gösterdiği tespit edilen çok sayıda vatandaşa “eksik tapu harcı”na ilişkin tebligatların gönderildiği öğrenildi. Yetkililer, geçmiş satışların da sistem üzerinden geriye dönük olarak incelenebildiğine dikkat çekti.
Ceza oranı yükseltildi
Edinilen bilgilere göre, eksik tapu harcı bildirimlerinde uygulanan ceza oranı yüzde 25’ten yüzde 100’e çıkarıldı. Bu kapsamda sadece harç farkı değil, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi de talep edilebiliyor.
Uzmanlardan uyarı
Uzmanlar, “kimse bakmaz” anlayışının sona erdiğini belirterek MEVA’nın;
- Aynı bina ve sokaktaki satışları,
- Satış öncesi ilan fiyatlarını,
- Banka üzerinden yapılan para transferlerini,
- Ekspertiz raporlarını
anlık olarak analiz edebildiğini ifade etti.
Beyan edilen bedel ile gerçek satış bedeli arasındaki farkın sistem tarafından kısa sürede ortaya çıkarıldığı vurgulandı.
İzahat sürecinde belge önemli
Eksik harç bildirimi alan vatandaşlara, izahat sürecinde tapu belgesi, banka dekontları ve bedeli açıkça gösteren satış sözleşmelerini sunmaları tavsiye ediliyor. Elden yapılan ödemelerin ise izahının güç olduğu, üçüncü kişiler üzerinden yapılan para transferlerinin şüphe oluşturabileceği ifade ediliyor.
Yetkililerden açık mesaj
Yetkililer, gayrimenkul alım satımında gerçek bedelin beyan edilmesinin artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu belirtti. Ekspertiz raporlarının elektronik ortamda tapu müdürlüklerine iletildiği, tüm satışların merkezi sistem üzerinden kayıt altına alındığı kaydedildi.
Uzmanlar, vatandaşlara mağduriyet yaşamamaları için tapu işlemlerinde gerçek satış bedelini beyan etmeleri çağrısında bulundu.(İLKHA)
